The Tall Ships Races to międzynarodowe regaty żaglowców szkolnych i tradycyjnych, w których może wziąć udział również osoba bez doświadczenia morskiego – jako tzw. trainee. W praktyce oznacza to realny rejs offshore na dużej jednostce, pracę w wachcie i udział w żegludze regatowej zgodnie z regulaminem Sail Training International.
Na czym polegają The Tall Ships Races w praktyce?
Regaty organizowane są przez Sail Training International (STI) i odbywają się najczęściej w cyklu kilku etapów między portami europejskimi. Każdy etap to:
- odcinek regatowy – ściganie na określonej trasie offshore,
- odcinek cruise-in-company – żegluga bez klasyfikacji, z naciskiem na integrację i szkolenie,
- postoje w portach gospodarzy.
W etapie regatowym obowiązują normalne zasady bezpieczeństwa i dobrej praktyki morskiej. Trasa ustalana jest z uwzględnieniem warunków pogodowych, stref rozgraniczenia ruchu i przepisów COLREG. Start odbywa się liniowo lub pomiędzy bojami startowymi, a pozycje zgłaszane są zgodnie z instrukcją żeglugi.
Jakie są klasy żaglowców?
Podział opiera się na długości kadłuba i typie ożaglowania. Klasy mają znaczenie przy klasyfikacji wyników.
| Klasa | Kryterium | Typowe jednostki |
|---|---|---|
| A | LOA powyżej 40 m | pełnorejowe, barki, duże brygi |
| B | LOA poniżej 40 m, ożaglowanie rejowe | mniejsze brygi, szkunery rejowe |
| C | LOA poniżej 40 m, ożaglowanie gaflowe lub bermudzkie | szkunery gaflowe |
| D | LOA poniżej 40 m, jachty bermudzkie | jachty jednokadłubowe |
Dla osoby zgłaszającej się do załogi różnica jest przede wszystkim operacyjna:
- na jednostkach klasy A załoga pracuje na kilku poziomach rej, obsługa żagli wymaga pracy aloft,
- w klasach C i D praca jest bliższa standardowej żegludze jachtowej offshore.
Na dużych żaglowcach konieczna jest gotowość do pracy na wysokości – wejścia na maszty są elementem szkolenia, zgodnie z procedurami bezpieczeństwa statku.
Jak wygląda udział jako trainee?
Udział odbywa się poprzez rekrutację prowadzoną przez armatora lub narodowego koordynatora. Nie jest wymagany patent żeglarski, ale wymagane są:
- ukończone 18 lat (lub zgoda opiekunów w przypadku młodszych uczestników),
- brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy w morzu,
- znajomość podstaw języka angielskiego.
Trainee zostaje przydzielony do wachty i wykonuje normalne obowiązki pokładowe:
- sterowanie,
- obsługa żagli podczas zwrotów i refowania,
- prace bosmańskie,
- obserwacja i służba nawigacyjna,
- kambuz lub czyszczenie w systemie rotacyjnym.
System wachtowy to najczęściej 4/8 lub 4/4/4/8 godzin, zależnie od jednostki. W warunkach regatowych tempo pracy jest wyraźnie większe – manewry wykonywane są natychmiast po komendzie, bez odkładania czynności.
Jak naliczane są wyniki i czy liczy się tylko prędkość?
Wyniki ustalane są w oparciu o czas przebycia trasy, przy czym stosowane są przeliczniki zależne od klasy jednostki. Każda klasa ma własną klasyfikację, dodatkowo przyznawane są nagrody m.in. za:
- najlepszy procentowy udział młodzieży w załodze,
- najlepszą współpracę międzynarodową,
- zwycięstwo overall.
Regaty łączą element rywalizacji sportowej z ideą szkolenia morskiego. W praktyce oznacza to, że bezpieczeństwo ma zawsze pierwszeństwo przed wynikiem. Kapitan może zejść z trasy lub zmienić żagle, jeżeli wymaga tego sytuacja pogodowa.
Jak przygotować się do rejsu w The Tall Ships Races?
Przygotowanie warto potraktować jak do klasycznego rejsu offshore:
- odzież sztormowa w pełnym komplecie – kurtka i spodnie,
- obuwie pokładowe z jasną podeszwą i buty robocze,
- rękawice żeglarskie,
- ubiór warstwowy – także w lecie nocą temperatura spada,
- latarka czołowa z filtrem czerwonym.
Sprzęt ratunkowy zapewnia jednostka. Uczestnik przechodzi obowiązkowy safety briefing obejmujący:
- procedury alarmowe (pożar, człowiek za burtą, opuszczenie statku),
- lokalizację tratw, kamizelek i środków pirotechnicznych,
- zasady poruszania się po pokładzie i pracy na wysokości.
Należy ściśle przestrzegać poleceń oficerów wachtowych – szczególnie podczas manewrów rejowych i przy silnym wietrze. Duże żaglowce mają znaczną bezwładność, a siły działające w olinowaniu są wielokrotnie większe niż na jachcie turystycznym.
Czym różni się żegluga regatowa na żaglowcu od typowego rejsu turystycznego?
Różnice są operacyjne:
- częstsze zmiany żagli,
- optymalizacja kursu względem wiatru i prądów,
- ciągła analiza prognoz i map synoptycznych,
- większe tempo życia wachtowego.
Nie oznacza to ekstremalnej żeglugi, ale wymaga gotowości do pracy niezależnie od pory dnia. Przy wietrze 6-7 B zwroty na dużym żaglowcu są operacją angażującą kilkanaście lub kilkadziesiąt osób.
Czy udział w The Tall Ships Races ma wartość szkoleniową?
Tak, pod warunkiem aktywnego uczestnictwa. W praktyce uczestnik uczy się:
- pracy w zorganizowanym systemie wachtowym,
- obsługi dużego ożaglowania,
- zasad komunikacji na mostku i pokładzie,
- dyscypliny bezpieczeństwa na morzu.
Dla żeglarza śródlądowego jest to często pierwszy realny kontakt z żeglugą morską na otwartym akwenie. Dla osób z doświadczeniem morskim – możliwość poznania pracy na tradycyjnym takielunku i w dużej, wieloosobowej załodze.
